Online Terapi Nasıl Çalışır? Merak Edilenler
Online terapi nedir, yüz yüze kadar etkili mi, nasıl bağlanılır? Tüm sorular yanıtlandı.
Online Terapi Nasıl Çalışır? Merak Edilenler
Uzm. Kl. Psk. Murat YÖN
“Ekran karşısında gerçekten terapi olur mu?” Bu soruyu son birkaç yılda onlarca kez duydum. Ve dürüst cevabım şu: Hem araştırmalar hem de kendi pratiğim, online terapinin yüz yüze kadar etkili olabileceğini gösteriyor — doğru koşullar sağlandığında.
Online Terapi Nedir?
Online terapi, psikolog ile danışanın fiziksel olarak aynı mekanda bulunmak yerine görüntülü görüşme, telefon ya da metin tabanlı platformlar aracılığıyla yürüttüğü psikolojik destek sürecidir.
Pandemi öncesinde niş bir uygulama olarak görülen online terapi, 2020 sonrasında hem pratik zorunluluk hem de araştırma kanıtları sayesinde ana akım bir hizmet biçimine dönüştü. Bugün pek çok psikolog seanslarının önemli bir bölümünü çevrimiçi yürütüyor.
Araştırmalar Ne Diyor?
Online terapinin etkinliğine dair birikmekte olan güçlü bir araştırma gövdesi var. Öne çıkan bulgular şunlar:
- Anksiyete ve depresyon tedavisinde online BDT, yüz yüze seanslarla kıyaslandığında benzer etkinlik oranlarına ulaşıyor (Andrews ve ark., 2010; Carlbring ve ark., 2018).
- Danışan memnuniyeti çoğu çalışmada yüz yüze seanslarla eşdeğer bulunmuş.
- Terapötik ittifak — yani danışan ile psikolog arasındaki güven ve iş birliği — online formatta da yüz yüzeye benzer biçimde kurulabiliyor.
- EMDR dahil travma odaklı terapi yöntemlerinin de çevrimiçi formata uyarlanabildiğini gösteren araştırmalar mevcut.
Elbette her yöntemin sınırlamaları var. Bazı değerlendirmeler, kriz durumları ve belirli klinik tablolar yüz yüze çalışmayı gerektirebilir. Ancak çoğu sorun için online terapi güvenli ve etkili bir seçenektir.
Hangi Sorunlarda Etkilidir?
Online terapi şu başlıklar için özellikle uygun bulunmaktadır:
- Anksiyete bozuklukları (yaygın kaygı, panik bozukluk, sosyal kaygı)
- Depresyon ve düşük ruh hali
- Stres yönetimi ve tükenmişlik
- Uyku sorunları
- İlişki sorunları ve iletişim güçlükleri
- Özgüven ve kimlik meseleleri
- Yas süreci
- OKB (hafif-orta şiddet)
- Travma sonrası stres belirtileri (EMDR dahil)
Psikotik bozukluklar, aktif kriz durumları ve intihar riski gibi tablolarda yüz yüze ya da acil servis değerlendirmesi önceliklidir.
Teknik Gereksinimler: Ne Lazım?
Online terapi için gereken teknoloji son derece basittir:
- Cihaz: Akıllı telefon, tablet veya bilgisayar
- Bağlantı: Kararlı bir internet bağlantısı (tercihen kablolu ya da güçlü Wi-Fi)
- Platform: Psikologunuzun kullandığı güvenli görüntülü görüşme platformu (Zoom, Google Meet, Teams ya da özel şifreli platformlar)
- Mahremiyet: Görüşme sırasında yalnız olabileceğiniz, başkalarının duyamayacağı bir alan
Teknik açıdan bu kadar. Kulaklık kullanmak ses kalitesini artırabilir ve mahremiyet hissini güçlendirir.
Online EMDR Mümkün Mü?
Bu soruyu sık alıyorum, çünkü EMDR’ın çift yönlü göz hareketlerine dayandığı düşünülünce “ekrandan nasıl yapılır?” sorusu akla geliyor.
Kısa yanıt: Evet, mümkün. Hem göz hareketi hem de dokunsal (bilateral stimülasyon cihazlarıyla) ya da işitsel (kulaklıkla sağ-sol ses değişimi) EMDR formları online olarak uygulanabilmektedir. EMDR Derneği ve EMDRIA, online EMDR için rehber protokoller yayımlamıştır.
Kendi pratiğinde online EMDR seansları yürütüyorum ve bağlanma güçlüğü ile teknik hazırlık sağlandığında sonuçların yüz yüze seanslardan farklılaşmadığını gözlemlenmektedir.
Avantajlar ve Sınırlamalar
Avantajlar:
- Ulaşım ve seyahat gerektirmez — bekleme odası yok, trafik yok
- Coğrafi engel yoktur; farklı şehir ya da ülkeden de seans yapılabilir
- Ev ortamında olmak bazı danışanlar için daha güvenli ve rahatlatıcı bir his yaratır
- Program esnekliği daha kolay sağlanır
- Sosyal kaygısı olan ya da eve çıkması güç olan kişiler için erişim bariyeri düşüktür
Sınırlamalar:
- Ev ortamında mahremiyet sağlamak güç olabilir (aile ile birlikte yaşayanlar için)
- İnternet kesintileri süreci sekteye uğratabilir
- Bazı değerlendirme görevleri (nöropsikolojik testler vb.) online ortamda yapılamaz
- Beden dili ve ton ipuçları ekranda daha az belirgindir; bu durum psikologun dikkat düzeyini biraz daha artırmasını gerektirir
Online Seanslarımda Gözlemlediğim
Online seanslarda fark ettiğim ilginç bir şey var: Bazı danışanlar, kendi ortamlarında oldukları için daha hızlı ve derinlemesine açılıyor. Belki de terapi odasının yarattığı “resmi” his olmadığından, daha erken bir güven kurulabiliyor.
Öte yandan, ekranın getirdiği belirli bir mesafe de var. Bu mesafe bazen sınır oluşturmakta güçlük çeken danışanlar için paradoks biçimde koruyucu bir işlev görüyor — bir alışma süreci sonrasında yüz yüzeye geçiş daha kolay hale geliyor.
Her danışanın ihtiyacı farklıdır. Online terapinin size uygun olup olmadığını ilk seansta birlikte değerlendirme fırsatımız olur.
Online seans hakkında sorularınız varsa ya da randevu almak istiyorsanız, randevu sayfasından benimle iletişime geçebilirsiniz.